Dân sự

TRANH CHẤP VỀ “HỤI” ĐƯỢC GIẢI QUYẾT NHƯ THẾ NÀO THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT?

06/08/2026 Admin_Luat 5 phút đọc

“Hụi” (hay còn gọi là họ, biêu, phường) là hình thức huy động vốn và tương trợ tài chính đã tồn tại từ lâu trong đời sống xã hội Việt Nam. Với ưu điểm linh hoạt, thủ tục đơn giản và dựa trên sự tin tưởng giữa các thành viên, hụi được nhiều người lựa chọn như một phương thức tích lũy hoặc vay vốn không thông qua tổ chức tín dụng.

Tuy nhiên, trên thực tế, không ít dây hụi đã phát sinh tranh chấp do chủ hụi bỏ trốn, chiếm dụng tiền hụi, hụi viên không tiếp tục góp hụi hoặc xảy ra mâu thuẫn trong việc xác định quyền, nghĩa vụ của các bên. Trong nhiều trường hợp, người tham gia hụi không biết phải yêu cầu cơ quan nào giải quyết hoặc nhầm lẫn giữa tranh chấp dân sự và hành vi có dấu hiệu tội phạm.

“Hụi” là quan hệ dân sự được pháp luật thừa nhận

Theo quy định tại Điều 471 Bộ luật Dân sự năm 2015 định nghĩa về họ, hụi, biêu, phường như sau:

“Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là giao dịch về tài sản được xác lập theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên.”

Cụ thể hóa quy định này, Nghị định số 19/2019/NĐ-CP quy định chi tiết về nguyên tắc tổ chức hụi, quyền và nghĩa vụ của chủ hụi, hụi viên cũng như trách nhiệm của các bên khi tham gia dây hụi.

Theo đó, hụi là một giao dịch dân sự hợp pháp nếu được tổ chức đúng quy định của pháp luật và không nhằm mục đích cho vay nặng lãi, lừa đảo hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật khác.

Tranh chấp hụi được giải quyết như thế nào?

Theo quy định tại Điều 25 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP, tranh chấp về hụi được giải quyết thông qua thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật.

1. Các bên được quyền tự thương lượng, hòa giải

Nguyên tắc đầu tiên khi phát sinh tranh chấp là các bên có thể tự thỏa thuận để giải quyết.

Việc hòa giải, thương lượng giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giữ gìn mối quan hệ giữa các bên. Trong trường hợp đạt được thỏa thuận, các bên nên lập thành văn bản để làm căn cứ thực hiện và hạn chế tranh chấp phát sinh sau này.

2. Yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự

Nếu việc thương lượng không thành, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

Khi giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố như:

  • Văn bản thỏa thuận về dây hụi;
  • Danh sách hụi viên;
  • Sổ hụi, giấy nhận tiền;
  • Biên nhận, chứng từ chuyển khoản;
  • Tin nhắn, ghi âm, hình ảnh và các tài liệu khác chứng minh việc góp hụi hoặc nhận hụi.

Trên cơ sở đó, Tòa án sẽ xác định quyền, nghĩa vụ của từng bên, buộc hoàn trả số tiền còn nợ, thanh toán tiền lãi (nếu có căn cứ) hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Khi nào tranh chấp hụi có thể bị xử lý hình sự?

Không phải mọi tranh chấp hụi đều là vụ án hình sự.

Trường hợp chủ hụi hoặc hụi viên chỉ vi phạm nghĩa vụ thanh toán do khó khăn về tài chính hoặc phát sinh tranh chấp trong quá trình thực hiện thỏa thuận thì đây chủ yếu là quan hệ dân sự và được giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự.

Tuy nhiên, nếu ngay từ đầu hoặc trong quá trình tổ chức dây hụi, người tham gia sử dụng thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản, chẳng hạn như:

  • Lập hụi viên khống;
  • Giả mạo việc góp hụi hoặc hốt hụi;
  • Cố ý đưa ra thông tin không đúng sự thật để huy động tiền;
  • Sau khi nhận tiền thì bỏ trốn nhằm chiếm đoạt tài sản;

thì tùy tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người thực hiện có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự năm 2015, hoặc Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo Điều 175 Bộ luật Hình sự năm 2015, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Do đó, việc một vụ việc liên quan đến hụi được giải quyết theo thủ tục dân sự hay hình sự sẽ phụ thuộc vào bản chất của hành vi, ý chí của người thực hiện và các chứng cứ thu thập được trong từng trường hợp cụ thể.

Kết luận

Hụi là một hình thức giao dịch dân sự hợp pháp và có ý nghĩa hỗ trợ tài chính trong cộng đồng nếu được tổ chức đúng quy định của pháp luật. Tuy nhiên, khi phát sinh tranh chấp, các bên cần xác định đúng bản chất của vụ việc để lựa chọn phương thức giải quyết phù hợp.

Đối với các tranh chấp thông thường về quyền và nghĩa vụ trong dây hụi, các bên có thể thương lượng hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật dân sự. Trường hợp có dấu hiệu gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc lợi dụng hoạt động hụi để thực hiện hành vi phạm tội, vụ việc có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

Việc hiểu đúng các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, Nghị định số 19/2019/NĐ-CP và các quy định có liên quan sẽ giúp người tham gia hụi chủ động bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời hạn chế những rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình tham gia loại hình giao dịch đặc thù này.

 

CÔNG TY LUẬT TNHH ĐÔNG DƯƠNG VIỆT
ĐỨC – TRÍ – TÍN
Sắc bén trong giải pháp – Vững vàng trong niềm tin